 in memoriam
In memoriam Simon Vinkenoog: “de poëzie naar het publiek brengen”
In het VU-Ziekenhuis in Amsterdam is in de nacht van zaterdag 11 op zondag 12 juli Simon Vinkenoog overleden. Hij zou op 18 juli 81 jaar zijn geworden. Simon was in 2003, 2005, 2007 en 2008 bij Onbederf’lijk Vers. Hij was er dus bij vanaf het begin. Hij speelde een bijzondere rol bij het eerste lustrum in 2007, met het prachtige, voor die gelegenheid geschreven gedicht ‘Momentopname. Voor de dichters van het Onbederf’lijk Vers’, gepubliceerd in de bloemlezing Vers Verpakt. Ik citeer twee regels uit dat gedicht: Met zijn middelpunt overal / en zijn omtrek nergens. En hij was er bij in oktober 2008, vol enthousiasme over zijn toen net verschenen verzamelde gedichten. Die uitgave, Vinkenoog Verzameld, is een vuistdik boek in een effen rode band, die hij bij de ontmoeting vooraf, in Billabong, aanduidde als ‘die baksteen’. Een vuistdikke baksteen met zijn verzamelde gedichten, misschien een verwijzing naar de amsterdamse school. Simon paste perfect bij Onbederf’lijk Vers. In april 2007 werd hij beschermheer van het festival. In 2005 trad hij op in Merleyn. Van wat hij toen na afloop tegen mij zei, heb ik later in de colleges literatuurgeschiedenis werk gemaakt. Simon was vol lof over de organisatie van het festival: ‘ik heb het altijd gezegd, je moet de poëzie naar het publiek brengen’. Zijn leven heeft in het teken van dit streven gestaan.
Wat hij in 1951 voor de experimentele poëzie deed, deed hij ruim tien jaar later voor Lucebert. Hij stelde een uitgave van de gedichten van Lucebert samen, waarmee een dichterschap van vijftien jaar werd gevierd: Lucebert. Gedichten 1948-1963. Verzameld door Simon Vinkenoog. Amsterdam: De Bezige Bij, 1965. Deze pocket bevat een eerste verzameling van de vroege gedichten van Lucebert die ongebundeld zijn gebleven, en de nieuwe bundel mooi uitzicht & andere kurioziteiten met werk uit de jaren 1959 tot 1963. De uitgave verscheen in de reeks “Literaire reuzenpockets”, beleefde vier drukken met een gezamenlijke oplage van 13.500 exemplaren en is van groot belang geweest voor de verbreiding van Luceberts poëzie. Het zal dan nog tot 1974 duren voordat de eerste uitgave van de verzamelde gedichten verschijnt. Typisch voor de man van Blurb is de beknopte verantwoording van de samensteller, zo beknopt dat die past op de achterzijde van het boek. Hij was er in 2003, 2005, 2007 en 2008 als optredend dichter; maar in de geest was hij er altijd. En zal hij er altijd zijn. Wie zich afvraagt, waar de levendigheid vandaan komt van het goudvisje op de poster van Onbederf’lijk Vers, hoeft maar aan Simon te denken. Zijn ogen zijn erin verwerkt. Anja de Feijter |
|
|
|
|
In februari 1966 organiseerde hij ‘Poëzie in Carré’. In Nederlandse literatuur: een geschiedenis (Groningen 1993) staat een prachtige foto van dat gebeuren. Vooraan op het weids toneel van circustheater Carré staat, licht gebogen achter de microfoon, een fragiel ogende man, die onverwoestbare dingen tot stand bracht. Inspiratie voor die avond had hij een klein jaar eerder, in juni 1965, opgedaan in Londen in de Royal Albert Hall, waar hij deel nam aan de ‘poëzie-happening’ die onder de titel ‘Wholly Communion’ – de titel van de documentaire die er van is gemaakt – bekend zou worden.
Op 1 maart 1951 wordt in het Stedelijk Museum in Amsterdam een zogeheten ‘gesproken nummer’ ter promotie van het nieuwe nummer van het tijdschrift Podium georganiseerd. Het gaat om het eerste nummer van de zevende jaargang dat als het ‘doorbraak-nummer’ de geschiedenis in is gegaan omdat de nieuwe poëzie van de Beweging van Vijftig zich erin voor het eerst manifesteert. Bij het gebeuren stal Lucebert de show door van zijn optreden een dadaïstische performance te maken. Simon is er dan níet bij en schrijft in een brief uit Parijs: ‘Laat er in godesnaam weer een poëzie-avond zijn en laat ik mee mogen doen.’ Een paar weken later is hij wel in Amsterdam, waar de Haagse uitgever Alexandre A.M. Stols hem uitnodigt om een bloemlezing uit de nieuwe poëzie samen te stellen. Dat wordt, in oktober 1951, de bloemlezing atonaal. Simon Vinkenoog heeft de aandacht van de Haagse uitgever op zich weten te vestigen met zijn Parijse eenmanstijdschrift Blurb, in het bijzonder met het zesde nummer daarvan, dat hij met veel gevoel voor humor én pathos Blurb S.O.S. noemt. Het nummer bevat een enquête over de nieuwe Nederlandse poëzie waarin de eerdere enquête van Elseviers Weekblad wordt gelogenstraft. De geschiedenis heeft Stols en Vinkenoog gelijk gegeven. In zijn Blurb nummer 6 laat hij onder andere Willem Frederik Hermans, Remco Campert, Paul Rodenko, Jan Hanlo en Hans Andreus aan het woord. En in oktober 1951 ligt er atonaal.